Απομυζήσαμε την ασθμαίνουσα διαλεκτική του μακρινού. Αποστηθίσαμε ως και τις αποστάσεις. Ξυπνώντας μαζί, σε διαφορετικά κρεβάτια. Αγρυπνώντας μαζί, στις ίδιες ξαστεριές, διαφορετικών πόλεων. Μοιάζει ανυπόστατη ακόμα κι η γραφή κι ας καλπάζει αδιαλείπτως στη χαίτη του ίδιου φεγγαριού και των συμβολισμών[του] που φτιάξαμε για να επιβραδύνουν το στοργικό θωράκισμα του δεσμού μας. Τα χιλιόμετρα. Έτσι σε γέννησα ξανά από τη θλιμμένη,παροξυσμική μου μήτρα. Σε γέννησα ομοίωμα. Σε γέννησα φορέα ειδικής ψυχοσύνθεσης. Συνθετικής και πολύπλοκης. Ανύποπτη για την ένταση που θα μου ασκούσε η μυστική σου σημασία. Όχι έτοιμη για την οδύνη που δωρίζουν οι αληθινές σου άκρες. Τις προσπερνώ σχεδόν με ευλαβική υστερία και παραμορφωτική προσήλωση. Πρόκειται για την έγερση της μελαγχολικής αγιότητας που εμπίπτει στο πυκνότερο χάος του inversus totalis. Από εκεί εκπέμπονται δυνατά και βαριά σήματα. Κινδυνευμένα ταξίδια. Με ηχητικό περίβλημα κρότων από βεγγαλικά και πυροτεχνήματα. Διάσπαρτα μόρια γραφής στον αέρα. Άναρχα. Σαν τα τελευταία ερευνητικά πονήματα του μυαλού μου. Καθόλου ευνοϊκά. Καθόλου ευεργετικά. Καθόλου στέρεα. Σαν από αδυναμία πρώτης ύλης. Ενώ το ξέρω πως δεν είναι αυτό.
Ας αφήσουμε το θέμα. Δεν είναι αυτό το θέ-Υ-μα μας.
Ας αλλάξουμε παιχνίδι. Δεν χορτάσατε ανθρώπους?
Πόσους μπορείτε να φάτε ακόμα?
Έχετε σκεφτεί ότι μπορεί να κάνουν κακό στην υγεία σας… Την όποια.
Η νόσος δεν είναι εντελώς ασυμ-πτωματική. Τελευταία πρόσεξα κάποια σημάδια.
Ανορθογραφία-Έλεος-Συμπόνια-Ευαισθησία-γι’αυτή δεν είμαι σίγουρη.
Μάλλον είναι η ιδέα μου. Με πόσους ανά ημέρα,χορταίνετε συνήθως?
Ο γιατρός τι σας έχει πει? Υπάρχει συνταγή? Δεν παίζουμε με θέματα υγείας.
Να ακολουθείτε, με θρησκευτική ευλάβεια, τη φαρμακευτική σας αγωγή.
Ένας άνθρωπος παραπάνω, ή ο συνδυασμός δύο ασύμβατων, πιθανώς να
προκαλέσει ανήκεστους βλάβες στην αναλγησία σας.
Γι’αυτό, προσοχή! Να μετράτε καθημερινώς την πίεσή σας. Να ελέγχετε συχνά τη χοληστερίνη σας. Να ελέγχετε και το βάρος σας. Όχι σε οποιαδήποτε ζυγαριά. Προτείνω αυτές των εργοστασίων ντομάτας. [άντε και πατάτας επειδή γνωρίζω πως τους έχετε μια σχετική αδυναμία...]
Καλού κακού, κάνετε έναν έλεγχο και στην καρδιά σας. Μην παρα-ανοίξει.
Εισπνοές-εκπνοές, συχνά. Αερολίν για τη δύσπνοια.
Δαμάσκηνα για τη δυσκοιλιότητα.
Και για αποτοξίνωση, βρούβες.
Πού και πού κανένα γιαούρτι με μέλι και καρύδια.** Αντί για βιάγκρα.
Προσοχή και στην κατάποση.
Οι Άνθρωποι βλάπτουν σπουδαία την υγεία σας.
Αυτό είναι το θέμα.
*****Σημείωση:Προσοχή στις αντενδείξεις. Στις ανεπιθύμητες ενέργειες. Στη δοσολογία. Έναν έναν. Ποτέ όλους μαζί. Πολύ νερό. Πολύ νερό. Γάλα-αντίδοτο.Πολτός.Στο κρεβάτι τα κέρματα.Κονιάκ πέντε αστέρων.Ταχεία ανάρρωση.[**σας επιτρέπεται και μισή μπανάνα ξεφλουδισμένη,όχι παραπάνω μην το τολμήσετε,σας θέλω εδώ,ακόμη.]***Σας συνιστώ ανεπιφύλακτα και λούτσους-πρωινό-γεύμα-δείπνο- σε μεγάλες ποσότητες.
Σας την κάνω τη χάρη και σκίζω τα γραπτά μου -σύμφωνα με τη Σώτη αυτό αποτελεί ύψιστη Ευδαιμονία,«όπως όταν οι μαθητές σκίζουν τις σελίδες των βιβλίων Την τελευταία μέρα του σχολείου»- Πριν μου το ζητήσετε, αμέσως μόλις τα δημοσιεύσω. -δεν φτάνει τόσο, θέλετε κι άλλο- Αν χαθούν από το δίχτυ, χάνονται από παντού Καμία καταγραφή -για να μην γκρινιάζετε, η μιζέρια σας κολλάει, Αποδεδειγμένο…- Διέφυγαν και τον κίνδυνο να πάρουν φωτιά Εύφλεκτα κι αηδίες στη συνεννόηση μην ελπίζετε- Ξέρετε γιατί? Γιατί εγώ ποντάρω στη ζωή τη ζώσα Περισσότερο απ’ό,τι εσείς στη λογοτεχνία -δε φτάνει τόσο,θέλετε κι άλλο- Ωραία λοιπόν… Τώρα που ξέρω από τι θα πεθάνω Αγωνιώ να μάθω από τι θα ζήσω -δε φτάνει τόσο,θέλετε κι άλλο- Είστε αφόρητα βαρετός -δε φτάνει τόσο, θέλετε κι άλλο, Πειθαρχώ στη στερεότυπη αρχή σας Θλιβερέ μου…-
Και σας λέω ότι το έγραψα στον τοίχο «βαρετός βαρετός» Το έκανα graffiti στο πάτωμα «βαρετός βαρετός» Τι ηδονή! Να πατάω πάνω στην αδέξια Τρωκτική σας μειονεξία, Κριτία!
Κι αν δεν σας φτάνει κι αυτό Μάθετε…ασκηθείτε στους ιούς Έρωτας σέρνεται
Ετούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν την σιωπή,σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα λιθάρια, σφίγγει τα δόντια. Δεν υπάρχει νερό. Μονάχα φως.Ο δρόμος χάνεται στο φως κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο.Η ρίζα σκοντάφτει στο μάρμαρο.Δεν υπάρχει νερό. Όλοι διψάνε. Χρόνια τώρα.Όλοι μασάνε μια μπουκιά ουρανό πάνω από την πίκρα τους.
Γ. Ρίτσος
Βαδίζω στα σιωπηλά στενά της μεσαιωνικής καστροπολιτείας. Οι πρώτοι Λάκωνες ήρθαν εδώ τον 6ο αιώνα μ.Χ.,κυνηγημένοι από βαρβάρους,που τότε σάρωναν ολόκληρη την Πελοπόννησο. «Ν’ακούσω τα πανιά από τις βυζαντινές γαλέρες μπροστά στα τείχη να φορτώνουν τα βαρέλια με την πολύτιμη μαλβάζια-το διάσημο σε όλη τη Μεσόγειο γλυκό κρασί του τόπου-τα χρυσά χρόνια της ακμής μεταξύ 1262 και 1460.Να δω τα φλάμπουρα από τις άλλες γαλέρες,τις βενετσιάνικες,με το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου,να φτάνουν εδώ το 1464.Να δω τις λάμψεις από τους βομβαρδισμούς των Τούρκων το 1540 και το 1715,ν’ακούσω τις οιμωγές,τις λεηλασίες,τους εξανδραποδισμούς. Αιώνες επί αιώνων σε αυτόν τον τόπο άφησαν βαθύ χνάρι πάνω στις πελεκημένες πέτρες: σκουριασμένες οβίδες,κανόνια, τρύπια τείχη. «Από κάτω απ’το χώμα είναι γαλαρίες που δεν μπαίνει άνθρωπος.Κει μέσα κείτονται σκόρπια κόκαλα από λογιών λογιών έθνη,τούρκικα,ρωμαίικα,βενετσιάνικα.Ούλοι τούτοι στον καιρό τους,αρπάξανε,ξεσκίσανε,δοξαστήκανε,ώσπου πήγανε και ησυχάσανε κει μέσα καρτερώντας την τρουμπέτα της Δευτέρας Παρουσίας».Διαβάζω τι γράφει ο Φώτης Κόντογλου για τη Μονεμβασιά και νιώθω τα τείχη να τρέμουν.Λες?Μπα,το κύμα του γαρμπή είναι κάτω τους…
Malvasia,all photos by Φαίδρα Φις, Μάρτιος 2009
Ανηφορίζουμε το καλντερίμι προς τον απέραντο ερειπιώνα της Άνω Πόλης. Δεν χορταίνουμε την ομορφιά. Τι να πεις που δεν έχει ειπωθεί για τη Μονεμβασιά? Τα χρώματα, οι μνήμες,η ατμόσφαιρα,η αρχιτεκτονική,το τοπίο?Τα ρούχα μας μυρίζουν αγριοβιολέτες,φασκομηλιά κι αγριομάραθο καθώς περπατάμε στους θεριεμένους θάμνους.Μενεξέ Καλεσί το έλεγαν το Κάστρο οι Τούρκοι, από τα λουλούδια του. Η Αγία Σοφία φυλάει τη βυζαντινή της λάμψη ψηλά στην κορυφή, πάνω από τους γκρεμούς. Ο πελαγίσιος αέρας φυσάει μαλακά από τις ζεστές αμμουδιές της Επιδαύρου Λιμηράς. Ο κάβος Κρεμμύδι,το Καμήλι νοτιότερα,το άσπρο ξωκλήσι του Αγίου Φωκά πάνω στο κύμα…Σκέφτομαι τους αιώνες που πέρασαν από εδώ και αναρωτιέμαι αν θ’αντέξει το Κάστρο…[…]Θα τα καταφέρει η Μονεμβασιά?Θα τα καταφέρει. Αυτό το κάστρο φτιάχτηκε για ν’αντέχει.*
Βάθεια-Προσηλιακή Μάνη-Μάρτιος 2009/photos by Φαίδρα Φις
Γερολιμένας,Μάνη,Μάρτιος2009/photos by Φαίδρα Φις Στη Μάνη τον θάνατο τον τραγουδάνε, χωρίς να τον γυρεύουν και να τον συμπαθάνε. Με αργά βήματα προχωρώ σε ένα λαξευτό πέτρινο λούκι πολλών μέτρων. Παρατημένο εδώ και αιώνες, με τα χόρτα να το καλύπτουν, χρειάζεται να ψάξεις για να το βρεις και κουράγιο να το ακολουθήσεις, αφού διαφόρων ειδών και μεγεθών ερπετά πετάγονται τρομαγμένα από τα βήματά σου. Ακολουθώ τη ροή του που οδηγεί στη θάλασσα, σε ένα μικρόν ήσυχο όρμο με βράχια τριγύρω. Ένας ψαράς λύνει τη βάρκα του για να βγει στα ανοιχτά, γυρίζει, με κοιτάει, τον χαιρετώ και χαμογελάει. «Είναι μακριά η σπηλιά του Άδη;», τον ρωτώ και εκείνος μου απαντά: «Όχι πολύ, αλλά δεν έχει και τίποτε σπουδαίο να δεις». Περπατώ επάνω σε ένα αρχαίο ψυχοπομπείο και ομολογώ πως αισθάνομαι περίεργα. Οι πύλες του Άδη δεν είναι μακριά, μα ο βαρκάρης δεν δέχεται να με πάει μέχρι εκεί. Όλα τα παραπάνω μπορεί να ακούγονται μακάβρια, αλλά σκηνοθετούν απλά ένα ταξίδι που κάποτε όλοι θα ακολουθήσουμε... είτε το θέλουμε είτε όχι. Ο συμβιβασμός με τον θάνατο είναι δύσκολο πράγμα και η αποδοχή ότι τα εγκόσμια είναι εφήμερα ακόμα δυσκολότερη. Χρόνια μαθαίνουμε να ονειρευόμαστε και να ελπίζουμε, να κάνουμε μακρόπνοα σχέδια και να πιστεύουμε πως είμαστε αθάνατοι. Οι δικοί μας άνθρωποι, που φεύγουν ανέλπιστα, μας υπενθυμίζουν το φθαρτό της ύπαρξής μας, αλλά η αποδοχή μοιάζει να μην έρχεται ποτέ. Όλο και κάτι περιμένουμε ακόμα από τη ζωή και καλά κάνουμε! Στην πορεία μας αυτή, την γεμάτη όνειρα και προσδοκίες, το τέλος δεν είναι ποτέ ορατό, για τούτο και ο δρόμος που ακολουθούμε είναι πάντα γοητευτικός και μυστηριώδης. Ένα τέτοιο θαυμάσιο και απροσδόκητο ταξίδι σάς προσκαλώ να κάνουμε μαζί. Να πάμε μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρο, μέχρι το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας (αλλά και της Ευρώπης), μέχρι το τέλος του δρόμου! Υπάρχουν μέρη που οι άνθρωποι δεν τον υπολογίζουν πολύ τον θάνατο και κάποιες φορές τον αψηφάνε κιόλας. Μοιάζει σαν η ζωή να έχει λιγότερη αξία, αλλά δεν είναι έτσι. Στη Μάνη τον θάνατο τον τραγουδάνε, χωρίς να τον γυρεύουν και να τον συμπαθάνε. Είναι κομμάτι της καθημερινότητας και χωρίς να τον αντιμετωπίζουν με ελαφρότητα, του μιλάνε αληθινά και τον βάζουν στη θέση του. Τα μοιρολόγια της Μάνης είναι αυτοσχέδια ποιήματα, που μοιάζουν να βγήκαν από αρχαία τραγωδία. Οι μοιρολογίστρες βγάζουν αυθεντικό κομμάτι της ψυχής τους και με αφορμή τον νεκρό εκφράζονται. Κανένας Μανιάτης δεν πρέπει να κατέβει στον Άδη χωρίς να τον κλάψουν. Ο νεκρός δεν είναι παρά ένας ταχυδρόμος. Θα πάει στον κάτω κόσμο και θα έχει να λέει ιστορίες για τον επάνω. Θα μιλήσει σ' εκείνους που γνωρίζει και θα μεταφέρει μηνύματα, πως τους σκέφτονται και δεν έχουν ξεχαστεί. Υπνομαντείο του Ποσειδώνα- Πύλη του Άδη-Ταίναρο/photos by Φαίδρα Φις Μάρτιος 2009
Βρίσκομαι στο Πόρτο-Στέρνες, στην άκρη του Ακρωτηρίου Ταίναρο και περπατάω σ' αυτόν τον αρχαίο λαξευτό διάδρομο, που οι ιστορικοί λένε πως ήταν ψυχοπομπείο. Από εδώ κατέβαιναν οι «ταχυδρόμοι» και έπαιρναν τον «περαματάρη», τον μακάβριο βαρκάρη για τον κάτω κόσμο! Είναι πραγματικά ασύλληπτο πώς ετούτο το σημείο της Ελλάδας σε υποβάλλει από τα φυσικά του χαρακτηριστικά και μόνο. Το τέλος του δρόμου κοιτάει τη θάλασσα. Μπροστά σου ακριβώς βρίσκεται ένας μικρός θολωτός ναός, αριστερά είναι το λιμανάκι που δένουν τις βάρκες και δεξιά ξεκινάει το μονοπάτι για τον φάρο του Ταινάρου. Όλα δένουν με τα βράχια, το υγρό στοιχείο και τον αέρα, που συνήθως εδώ είναι δυνατός αυτή την εποχή. Δεν είσαι στη μέση του τίποτα, δεν έχεις φτάσει στο τέλος του κόσμου και όμως έτσι αισθάνεσαι. Αν βάλεις όλα τα δεδομένα στη σειρά, θα το κατανοήσεις και λογικά! Το ερειπωμένο σήμερα εκκλησάκι του Ασωμάτου (αναφέρεται ως Αγίων Ασωμάτων) είναι χτισμένο με αρχαίο οικοδομικό υλικό. Πλησιάζοντας το βλέπεις ξεκάθαρα, αφού ανακατωμένα με αδούλευτες πέτρες και πολύ συνδετικό υλικό συναντάς κομμάτια από αρχαίο μάρμαρο, καλοδουλεμένο. Μονάχα ο βόρειος τοίχος της εκκλησίας είναι ολόκληρος χτισμένος οικοδομικά με καλοδουλεμένα ορθογώνια λιθάρια. Το μάτι ξεγελιέται και νομίζεις πως ακριβώς στο ίδιο σημείο ήταν χτισμένος ο περιώνυμος ναός του Ταιναρίου Ποσειδώνος, που αναφέρει και ο περιηγητής Παυσανίας. Για να χτίσουν τη χριστιανική εκκλησία εξαγνίζοντας, όπως συνήθιζαν, τους αρχαίους λατρευτικούς χώρους, πήραν υλικά από τον παραπλήσιο ναό του Ποσειδώνα. Στα ανατολικό μέρος έχτισαν μια μικρή αψίδα και στα δυτικά την τοξωτή είσοδο. Η «ιστορία» ολοκληρώνεται λίγο πιο κάτω, κατεβαίνοντας στον ορμίσκο. Μέσα σε μια σπηλαιώδη εσοχή του βράχου, που σήμερα οι τοπικοί ψαράδες βάζουν τα σύνεργά τους, βρισκόταν ο ναός του Ποσειδώνα. Σύμφωνα πάντα με τις ιδιόμορφες λατρευτικές συνήθειες των Λακεδαιμονίων, ο Ταινάριος Ποσειδώνας έπρεπε να έχει το ιερό του σε άδυτο, σε σκοτεινό σπηλαιώδη χώρο. Άλλωστε, για τους Σπαρτιάτες ο Ποσειδώνας δεν εξουσίαζε τη θάλασσα, αλλά ήταν ο θεός του κάτω κόσμου. Ετούτη η σπηλιά σε απόμερη γωνιά του όρμου ήταν η κατάλληλη. Παρά το γεγονός ότι τα οικοδομικά υλικά έχουν εξαφανιστεί, τα λαξεύματα στον βράχο «μιλούν» για τον τρόπο που θεμελιώθηκε ο ναός. Στη μια πλευρά του όρμου οι λαξευμένοι βράχοι μιλούν για αρχαίο καρνάγιο μικρών πλοιαρίων (νεώσοικοι). Στην απέναντι πλευρά του όρμου μοιάζει αόρατη η επίσης λαξευμένη στον βράχο τάφρος καθόδου προς το ψυχοπομπείο, που πιθανότατα ήταν πολύ σκοτεινή διαθέτοντας σκέπαστρο. Το μονοπάτι που οδηγεί στο αιχμηρό άκρο του Ταινάρου διαγράφεται επάνω στο ύψωμα δυτικά. Η πορεία είναι εύκολη, αλλά και πολύ εντυπωσιακή στην αρχή της. Οι κοιλότητες στον βράχο μοιάζουν με βάσεις δωματίων οικισμού, αφού αρκετές συνδέονται μεταξύ τους με σκαλοπάτια. Βέβαια, οι νεώτεροι Λακεδαιμόνιοι τις πήραν για δεξαμενές συγκέντρωσης βρόχινου νερού (στέρνες), για τούτο και το λιμανάκι το ονόμασαν Πόρτο-Στέρνες. Εδώ ήταν ο αρχαίος συνοικισμός των Ταιναρίων, που εγκαταλείφθηκε πριν από τα ρωμαϊκά χρόνια. Παρά τους αιώνες που έχουν περάσει από πάνω του, ένα εξαιρετικό ψηφιδωτό δωματίου διατηρείται σε καλή κατάσταση και αφήνει έκπληκτο τον επισκέπτη. Σε λιγότερο από 40 λεπτά ο φάρος του ακρωτηρίου κάνει την εμφάνισή του. Καταπληκτικό κτίσμα, φανταστικό σημείο, υπέροχη αίσθηση, ανείπωτα συναισθήματα. Μοιάζει περικυκλωμένος από τη θάλασσα και στην περίπτωση που ο καιρός έχει τις κακές του, ο φόβος εύκολα φωλιάζει μέσα σου. Παρατηρώντας προς τη μεριά του πελάγους βλέπεις μια απίστευτη κίνηση... Μεγάλα πλοία περνούν συνεχώς μπροστά σου παρακάμπτοντας τον φημισμένο Κάβο Ματαπά, το Ακρωτήριο Ταίναρο. Ο φάρος δεσπόζει στο μυτερό ετούτο άκρο που λογχίζει τη Μεσόγειο. Κατασκευάστηκε από τους Γάλλους στα 1882 και λειτούργησε για πρώτη φορά το 1887. Ο τετράγωνος πύργος του, ύψους 16 μέτρων, στέφεται ακόμη από τον διώροφο μεταλλικό κλωβό με τον φωτιστικό μηχανισμό και το περιστροφικό διοπτρικό. Η πρώτη ανακαίνιση του φάρου έγινε στα 1930. Στα χρόνια της Κατοχής έπαψε να λειτουργεί και στα 1950, μετά τη δεύτερη ανακαίνιση, φιλοξενούσε 3 φαροφύλακες! Από το 1984 που στήθηκε χωρίς κανένα σεβασμό στον περιβάλλοντα χώρο (αλλά και στο όμορφο οικοδόμημα) το αυτόματο φωτιστικό μηχάνημα, ο φάρος εγκαταλείφθηκε. Γυρίζοντας προς τα πίσω κουνούσα το κεφάλι μου νευριασμένος. Όλος ετούτος ο θησαυρός του Ακροταίναρου, ο φάρος, ο ναός των Ασωμάτων, το σπήλαιο του ναού το Ποσειδώνα, το ψυχοπομπείο, ο αρχαίος οικισμός, που δένονται με ιστορία αιώνων αλλά και όμορφους μύθους και θρύλους, όχι μονάχα δεν αξιοποιείται, αλλά παραμένει τραγικά εγκαταλελειμμένος.
ο φάρος του Ακροταίναρου
Ποιος επισκέπτης δεν θα ήθελε να δοκιμάσει μια «βόλτα στον Άδη» σε προσομοίωση και επί πληρωμή; Ποιος δεν θα ήθελε να δει ή να μείνει για ένα βράδυ στο νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ευρώπης; Μακάρι να καταλάβαιναν οι Μανιάτες τον υπέροχο τρόπο που μπορεί να δεθεί το χθες με το σήμερα... για τους ίδιους, αλλά και για τις γενιές που θα 'ρθουν και θα αγνοούν την καταγωγή τους. Πέρα από τον εγκαταλελειμμένο οικισμό Μιανές, τον Πάλιρο που ξαναχτίζει τους πύργους του (μαζί με ένα λαογραφικό μουσείο) και το Μαρμάρι, που κρέμεται πάνω τον ομώνυμο κόλπο, το ταξίδι στο Ακροταίναρο χρειάζεται μια στάση στο ονομαστό πειρατικό κρησφύγετο του Πόρτο-Κάγιο. Δυστυχώς, η φωτιά του φετινού καλοκαιριού έλιωσε ακόμα και τις πέτρες στις ξερολιθιές και ο παραθαλάσσιος οικισμός, που είναι άναρχα δομημένος, έχει επάνω του ένα σκοτεινό βουνό από χώμα και πέτρες, έτοιμο να γλιστρήσει προς τη θάλασσα. Ασφαλές λιμάνι περικυκλωμένο από υψώματα, θέρετρο για λίγους και εκλεκτούς που γνωρίζουν την ύπαρξή του, καλός ψαρότοπος και απομονωμένο-κρυφό σημείο. Αγναντεύοντας απέναντι βλέπεις τον οικισμό Αχίλλειο και τα ερείπια του κάστρου που μισο-έχτισαν οι Τούρκοι στα 1570, διακρίνονται αχνά. Πολλοί πιστεύουν - πιθανότατα λανθασμένα - ότι ετούτο το κάστρο είναι το περίφημο της «Μεγάλης Μαϊνής» που έχτισε ο Γουλιέλμος Βιλαρδουίνος στα 1250, για να εξουσιάσει τη Μάνη. Πάντως, οι πιτσιρικάδες 50 χρόνια πιο πριν έβγαζαν σιδερένιες μπάλες από το τείχος και έπαιζαν σφυροβολία! Ο όρμος του Πόρτο-Κάγιο ονομαζόταν Ψαμμαθούς από τα αρχαία χρόνια κατοίκησής του (λόγω των χαλικιών της παραλίας), ενώ το τοπωνυμικό «Κάγιο» μπορεί να προέρχεται από τις γαλλικές λέξεις cailliou (καγιού), που σημαίνει χαλίκι ή caille (κάιγ) που σημαίνει ορτύκι. Η δεύτερη εκδοχή είναι πιο πιθανή, γιατί κοπάδια ολόκληρα από ορτύκια μεταναστεύοντας προς τον νότο γεμίζουν τον ορίζοντα της Μάνης, κάνοντας στάση στην περιοχή του Πόρτο-Κάγιο. Στην άκρη του όρμου, ένα σκουριασμένο κανόνι, μπηγμένο σαν πάσσαλος στο χώμα, χρησιμεύει για να δένουν τις βάρκες... Αν ρωτήσεις, θα σου πουν πως αυτό είναι ένα από τα κανόνια του Λάμπρου Κατσώνη! Στα 1792, ο φημισμένος Έλληνας θαλασσομάχος, κυνηγημένος από Τούρκους, Ρώσους, Γάλλους και Ενετούς βρήκε καταφύγιο στον όρμο του Πόρτο Κάγιο. Οι ανεξάρτητοι Μανιάτες τον δέχτηκαν και από ξηράς θα ήταν πολύ δύσκολο να εισβάλουν στο κρησφύγετό του. Οχύρωσε εξαιρετικά όλο τον όρμο με συστοιχίες από κανόνια και ξεκίνησε τις επιδρομές εναντίον των Τούρκων σε όλο το Αιγαίο. Γαλλικές και τουρκικές φρεγάτες έφτασαν τον Ιούνιο του 1792 στο Πόρτο Κάγιο και ο Λάμπρος Κατσώνης αντιστάθηκε σθεναρά για δύο ημέρες. Ξημερώματα της τρίτης που οι Γάλλοι αποβιβάστηκαν στο Πόρτο-Κάγιο δεν βρήκαν κανέναν! Όλοι είχαν διαφύγει την προηγούμενη νύχτα, τα πλοία ήταν σκέτα κουφάρια, χωρίς πανιά και χωρίς κανόνια. Τα είχαν θάψει οι άντρες του Κατσώνη με βοήθεια από τους Μανιάτες. Ένα από αυτά σώζεται μέχρι σήμερα και για εκείνους που ισχυρίζονται πως οι Μανιάτες δεν ήταν με το πλευρό του Κατσώνη αλλά τον κυνηγούσαν, η απάντηση είναι απλή. Δοκιμάστε σήμερα (όχι τότε που ήταν άγρια τα πράγματα!) να εγκατασταθείτε νομίμως σε ένα σημείο της Μέσα Μάνης, χωρίς οι τοπικοί να επικροτούν την απόφασή σας αυτή. Το πολύ να αντέξετε μία δύο βδομάδες... μετά θα φύγετε τρέχοντας!
ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΤΡΕΝΟΓΙΑΝΝΗΣ ΤΑ ΝΕΑ (13-10-2000)δολιχόποδο:είδος αράχνης,ο μόνος ένοικος του σπηλαίου της Καστανιάς,οξύμωρος αυτόπτης μάρτυρας των θαυμάτων...είναι τυφλό και κουφό αλλά εξαιρετικά ευγενικό κι αθόρυβοσπήλαιο Καστανιάς-Αγίου Ανδρέα-Νεάπολη Λακωνίας/οι φωτογραφίες από τον Φάνη Έλληνα
***Κάτω από τις ψηλές κορυφές, ανάμεσα στις χαραδρώσεις, ένας λιθωματικός διάκοσμος όλο ορμή,οξύμωρη ζωντάνια εκκεντρικότητα, πλάθει καινούρια φαντάσματα, δημιουργεί τέχνη και ποίηση καταρρακτώδη…
Αφήνω απαλά τις ώρες μου στα σπήλαια. Κι αυτές σταγόνες ρέουν. Στο κίτρινο αγριομελίσσι. Όσο οι σταλακτίτες επιμένουν με τις λόγχες τους να τις τρυπούν,με τις δίκοπες λάμες τους να τις ακονίζουν στον ροζ δίσκο του μανιταριού, όσο οι νυχτερίδες να τις φτερουγίζουν,ανυπόμονες για το αίμα τους, στην κόκκινη γκέισα,όσο τα δολιχόποδα να γνέφουν γύρω τους τυφλούς και κουφούς ιστούς…,στους τρεις μάγους.Όσο τρυφεροί φαίνονται οι εκκεντρίτες στις κουρτίνες,άλλο τόσο ατσάλινα γίνονται στην αφή τα... κοράλλια.Αυτό το χνούδι που τους περιβάλλει είναι η πιο επώδυνη αυταπάτη.Στεφάνια στο λαιμό των ελικτιτών που ενώνουν τόσα εκατομμύρια χρόνια μεταξύ τους, ελέφαντες, βουδιστικές θεότητες, τοτέμ, αετοί και εξωτικά λουλούδια. Νερά σκούρα αλλά καθαρά. Φυλλίτες και χαλαζίτες. Φως μαύρο αλλά διαυγές. Ασβεστόλιθοι της ιουρασικής. Οξείδια των μετάλλων.
photos by Φαίδρα Φις, Σπήλαιο Βλυχάδας.Διρός.Μάρτιος 2009
****Εδώ βιώνεται η ζεστασιά και η φιλοξενία της Μεσογείου, πεύκα και κυπαρίσσια που σβήνουν στη θάλασσα, εδώ όπου τα χρώματα αποδομούνται από τον αέρα, πολύσχημες εικόνες, μεταμορφώσεις του αδυνάτου. Είμαι ένα δευτερόλεπτο μέσα στην ηλικία του σπηλαίου. Ανθρακικό ασβέστιο σε κρυσταλλική μορφή .Στρας. Αφήνω τις πιο τρυφερές ώρες μου στο Μυρτώο. Το νερό τις παίρνει στο κύμα, τις ταξιδεύει στη Μεσόγειο.
Αφήνω τις ώρες μου απαλά στην νοτιοανατολική απόληξη του Πάρνωνα και στις παρυφές του Ταύγετου. Ατενίζουν το Επιδήλιον και το Ακρωτήρι Καμήλα, φαράγγια με νερόμυλους, πυργόσπιτα από πέτρα τεφρή και ξύλο.
το απολιθωμένο φοινικόδασος του Αγίου Νικολάου-Λακωνία
Ο δωρικός Λακωνικός Νότος αναπάντεχα με ξαφνιάζει σμιλεύοντας τα θαύματα.
- Χρειάζονται εκατό χρόνια για να δημιουργηθεί-κυριολεκτικά σταγόνα σταγόνα-ένας πόντος σταλακτίτη. - Μέσα στο σπήλαιο της Βλυχάδας του Διρού, έχουν βρεθεί απολιθωμένα οστά πάνθηρα,ύαινας,λιονταριού,ελαφιού,κουναβιού και το μεγαλύτερο κοίτασμα ιπποποτάμων στην Ευρώπη. Κοντά στη φυσική του είσοδο-με διάμετρο μόλις μισού μέτρου και πολύ κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας-έχουν βρεθεί κεραμικά που υποδηλώνουν την ανθρώπινη παρουσία. - Σημαντικά ανθρωπολογικά ευρήματα από τη νεολιθική εποχή,ανακαλύφθηκαν στο παρακείμενο σπήλαιο της Αλεπότρυπας.
** το απολιθωμένο Φοινικόδασος-απολιθωμένοι φοίνικες πάνω στα βράχια με κορμούς που φτάνουν το ένα μέτρο διάμετρο-,θάλασσα να τους τρυπάει σαν πίδακας γκέιζερ και ολόγυρα πουρνάρια και σκίνοι φυτρωμένοι σε χώμα ολόγεμο με όστρακα,κοχύλια,αστερίες,καβούρια και άφθονα απολιθώματα. της παραλίας ζώνης του Αγίου Νικολάου συμπεριλαμβάνεται στον Άτλαντα των Γεωλογικών Μνημείων του Αιγαίου και αξιώνει σήμερα με ισχυρά ερείσματα μια θέση στο Δίκτυο Γεωπάρκων της Ευρώπης.Στις παράκτιες τοποθεσίες Αγία Μαρίνα,Κόρακας και Σπίθα οι απολιθωμένοι μάρτυρες ενός μακρινού παρελθόντος κρατούν φυλαγμένα τα μυστικά τους και τους κώδικες της εποχής τους.
*το κείμενο είναι από το περιοδικό Passport,τεύχος 40, Μάρτιος-Απρίλιος 2009 **πληροφορίες από το έντυπο της Δημοτικής Επιχείρησης Τουριστικής Ανάπτυξης Καστανέας Βοιών-Νεάπολη Λακωνίας
Και κοίταζε μέσα από κόκαλα η Χιονάτη Κοίταζε από κόκαλα κάγκελα Δαγκώνοντας το δηλητηριασμένο μήλο Βουλιμικά Πώς απενοχοποιούνται τα μεγαλύτερα Παραμύθια Ιδανικά σκοτώνοντας τους εραστές
Ευάλωτη στην ανθεκτικότητα soul kitchen.Είναι που βλέπω το κόκκινο φεγγάρι μυωπικά. Παίρνω το φακό. Παραμορφώνει.Μέσα στου Μάρτητο νεροχύτη χύνει ο θεός φωτιές. Τι άλλο θα φωτίσεις? Κάνε γρήγορα. Αποφάσισε. Σε πυκνά κτίρια το βλέπω ανάμεσα να πετά και να τρυπώνει. Τρυπάει τους τοίχους. Τα συμπιέζει με το φως, φτιάχνουν καμπύλες κομψές και μεσούλες όμορφες. Δαχτυλίδια. Βρώμικη ανάσα καπνού. Θα μας διαλύσει. Το φεγγάρι έχει άμμο. Η άμμος κρέμεται παγωμένη σαν τους σταλακτίτες από τα ντουλάπια που έχουν τρίαινες.Ολάνοιχτο δέρμα το δέρμα σου όπως το ιδρώνει το άηχο τραύμα, φέγγει κι αυτό. Σκισμένο δέρμα κι ετοιμοπόλεμο. Το σπίτι τρέμει τραντάζεται όπως εξπρές σε ιλιγγιώδη σιδηροτροχιά. Περνάει βαμβακερός και περιφραστικός ο Ποσειδώνας.Ο συνεσταλμένος πρίγκιπας του φράχτη με παραφυλάει με την τρίαινα.Ξέρει ότι βγαίνω στην ταράτσα με τέτοιο καυτερό φεγγάρι. Απόψε δε θα βγω. Τον βλέπω. Εραστής στο αίμα. Σιωπηλό θηρίο στην κουπαστή. Σκαραβαίος σκόνη άμμος και λάσπη.Θρασύδειλος αυχένας που υποχωρεί. Θ’ανοίξω το παράθυρο να μεγαλώσει η στοργή. Στο πόμολο αλφάβητο για μυαλά που οδοιπορούν στη λάγνα μεθόριο της σελήνης.Σε γνώριζα απ’τη σιωπή. Σε γνώριζα απ’τα καταχτυπήματα στους μήνιγγες. Σε γνώριζα κι από το σχήμα που παίρνει η μήνη του στόματός σου όταν φυσάει το Φι. Λες πως σβήνει κεράκια γενέθλια.Στην πιο άγρια εκδοχή σβήνει φωτιά. Κυκλικές ώρες κάρουζελ. Τα αλογάκια χτυπούν τα πέταλα στο χαρτί. Αυτά είναι. Αυτά είναι! Όχι εγώ. Αυτά σε φέρνουν από άναρθρο δοξάρι και ηνίο και σε πηγαίνουν στο πόμολο. Σ’έχω δέσει εγώ, με σχοινάκια, μη φοβηθείς. Μπάτζι τζάμπινγκ να κάνεις από κει. Δεν είναι μεγάλο το ύψος από το πόμολο στο νεροχύτη. Καλύτερα έτσι παρά προσηλωμένη στο λίγο του αφρού. Ava. Αφού κι εσύ είσαι βουλιμικά τυφλός, καταφάσκω στο άχαρο πένθος του δεκαπενθήμερου. Έγινε τριχιά ο ιστός της αράχνης σου. Φύτρωσε στον εγκέφαλό μου. Έκανε φωλιά. Κι όχι με τρόπο δειλό. Κοντεύει να σπάσει ο αυχένας μου απ’το βάρος. Κάνω σπασμούς τη νύχτα, τότε που τα ένστικτα χορεύουν στα όνειρα. Μακρόσυρτα σαν αμανέδες. Ο εραστής μου ο Τειρεσίας σβηστός. Το φεγγάρι κάλπασε.Ανέβηκε. Κατέβηκε. Άναψε. Χόρεψε. Ήπιε. Έσπασε.Έφτιαξε τα κτίρια τα κακοφωτισμένα, ροζ, μωβ,κόκκινα με ασημένιες δαχτυλιδένιες μεσούλες. Έκανε τον πρίγκιπα να περιμένει και έσβησε τον εραστή. Η άμμος του Μάρτη κύλησε απ’το πόμολο στον νεροχύτη και πάγωσε σαν σταλακτίτης. Το φεγγάρι έλιωσε. Έσταξε στην αυλή το μισό. Το άλλο το πήρε μέσα το κεφάλι μου. Έχω μισό βρώμικο καυτερό φεγγάρι στο κεφάλι μου. Ασθμαίνει μέσα μου μισό φεγγάρι. Έχω ολόκληρη καρφωμένη τη φωλιά του.
Θα γονιμοποιηθεί με τον ιστό της αράχνης και τότε θα γίνω κόκκινη. Για χίλιες νύχτες. Πιο κόκκινη από την κόκκινη του Κωστή. Πιο διαρκής. Η μεγαλύτερη μεγάλη κόκκινη. Χωρίς σκουφί. Σε περίπτωση που επωαστεί όμως και σπάσουν τα τσόφλια του, θα κατεβούν στα μάτια μου πιπέρια και θα γίνω Μαύρη.
Στην Κοκκινοσκουφίτσα που είχε το ίδιο φεγγάρι στο μυαλό της. Όταν έκανε μπουμ το είδε ο λύκος τρόμαξε και το έβαλε στα πόδια.
Παράκληση: Λύκε κάνε ουουουου. Να φοβηθώ να μη φοβάμαι.
Σβήνει σιγά σιγά η καθαρότητα.Πέφτει σιγά σιγά ομίχλη.Εκεί που όλα φαίνονται,σιγά σιγά δε φαίνονται.Σιγά σιγά δε φαίνεται τίποτα.Σιγά σιγά.Χωρίς να το καταλαβαίνει κανείς.Σχεδόν γλυκά.Δεν υπάρχει άλλος τρόπος.Το σίδερο παραμένει σίδερο αλλά ο τρόπος είναι γλυκός.Ανεπαίσθητος.Ακατανόητος.Το ξέρετε αυτό.Εν όψει του άλλου.Δεν υπάρχει άλλος αλλά πάντα εν όψει του άλλου.Σ’αυτό αποβλέπει κανείς.Σταδιακά.Τα πόδια λυγίζουν και μετά ακολουθεί το υπόλοιπο σώμα.Τα μάτια είναι ανοιχτά αλλά δεν βλέπουν.Βλέπουν αλλά δεν είναι αυτό που βλέπουν.Σαν να τα πνίγουν τα δάκρυα.Πνίγουν τα μάτια.Ορθάνοιχτα,διεσταλμένα,σχεδόν έξω από τις κόγχες,αλλά δεν μπορούν πια να δουν.Αυτό είναι.Το ξέρετε.Απερίγραπτα απλό.Ακατανόητο.Ο καθένας το καταλαβαίνει.Όλοι το δέχονται.Μόνον αυτό υπάρχει.Μαλακά.Γλυκά.Σταδιακά.Τελευταίο πέφτει το κεφάλι.Όχι.Είναι το πρώτο που πέφτει,αλλά αυτό που πέφτει τελευταίο είναι το κεφάλι.Το κεφάλι είναι που πέφτει πρώτο.Και τελευταίο.
ΕΥΓΕΝΙΟΣ:Φαντάζομαι τον ουρανό.Γυρίζω πίσω,πολύ πίσω,όσο μπορώ πιο πίσω,στην αρχή,στο μηδέν,κι αρχίζω να τα φτιάχνω όλα απ’το τίποτα,όπως θέλω εγώ,τα βάζω όλα εκεί που εμένα μ’αρέσει,σε άλλες θέσεις,φτιάχνω έναν άλλο ουρανό-δε μου αρέσει ο έξω κόσμος-ποτέ δε θα γύριζα τόσες ώρες έξω όπως εσύ-σιχαίνομαι τους δρόμους, τα σπίτια,τους ανθρώπους-θα φτιάξω έναν αστερισμό που θα έχει τ’όνομά σου,αλήθεια θα το κάνω-ο αστερισμός του Αιμίλιου. ΑΙΜΙΛΙΟΣ:Ό,τι θες κάνε- ΕΥΓΕΝΙΟΣ:Τι έχεις? ΑΙΜΙΛΙΟΣ:Τον έχω χεσμένο τον ουρανό,ξέρεις τι θέλω εγώ?Θέλω να σπάσω τη γη,να τα σπάσω όλα και να βγω έξω,έξω-
ΣΤΑΡΛΕΤ:Άφησέ με να σε μυρίσω.Μύρισέ με κι εσύ.Σήμερα έβαλα μόνο ένα άρωμα.Μύρισέ με.Έτσι.Κι άλλο.Πάλι.Πόσο σκληρό είναι το σώμα σου.Ωραία δεν είναι κάτω απ’τις κουβέρτες?
ΑΙΜΙΛΙΟΣ:Γύριζα.Εδώ κι εκεί.Πουθενά δεν χωράω.Πάντα ήθελα να έχω το μεγαλύτερο δωμάτιο του κόσμου,και τώρα που το έχω,δεν με χωράει,κι όταν βγαίνω έξω,θέλω κάτι πιο μεγάλο απ’το έξω,κάτι που να είναι το παντού,κάτι ατελείωτο,να μην το βαριέμαι,να χωράει όλα όσα θέλω,όσα είμαι,ν’αλλάζει συνεχώς,να με ξαφνιάζει,να μου δίνει ό,τι δεν περιμένω,να μην περιμένει να ζητήσω εγώ,να με προλαβαίνει,κάτι τρελό-
ΜΗΛΙΤΣΑ:[…]μόνο ένα πράγμα δε θέλω να χάσω,να το φωνάζω και να έρχεται και να μη νιώθω,όταν φεύγει,ότι έφυγε,τόσο πολύ θα έχω πάρει την ανάσα του,τόσο βαθιά θα την έχω δαγκώσει.Θέλω να το θέλω ακόμα πιο πολύ,δεν το θέλω όσο θα’θελα να το θέλω,γιατί όσο πιο πολύ θα το θέλω,τόσο πιο πολύ θα το έχω.
Τα λόγια είναι καρφιά γι’αυτό και στη μουριά εσύ μετράς τα σύκα Οι δέκα εντολές δε σου’μαθαν να κλαις και ας τις είχες προίκα
Κύριε Γαμαμί αν είσαι εσύ η Δομή εγώ είμαι η Περσεφόνη Εξ’ού και τις πληγές τις έχω εύκαιρες να δένονται κορδόνι
Μην κάνεις τον κουφό Μιλάω στην αργκό Ε! συ απ’τους Γιαπωνέζους! την κάμερα, τι θες όσο για τις ευχές το αίμα αρνητικό πλήν μηδενός βαθμοί χώρια που είναι Ρέζους
Κύριε Γαμαμί εδώ είναι το ζουμί και όχι στη μαρμάγκα Αλλιώς με τον Καμύ κι όσα έχω ερωτευτεί σου'κανα εγώ το μάγκα
Κύριε Από-Δομή Σε μισω-αγαπώ μαζί με το πριόνι Κι αυτό είναι φωνή για να μην εκραγώ και γίνουν όλα σκόνη
Δεν είσαι η Μιμή δεν είσαι ο Γιαραμπί μα ούτε κι ο Πικάσο Φέρε μου συμβουλές κι όλες τις κριτικές στο μπρίκι να τις βράσω
[ω κύριε κύριε Γαμαμί
πού είναι το βιολί σου το’κανες άρπα κι από αυτή
κρέμασες το …..* σου]
Κύριε Γαμαμί δεν ξέρω αν θα γελάσω Αυτό που νοσταλγώ Είναι να υποσχεθώ
-Να μην το πάω το πάσο- Να πάτε από πράσσο Να κλαύσω πιο πολύ μπορεί να μου συμβεί και να σε ξεπεράσω
Προτού μου φας εσύ Μους- όλη τη ζωή Να μείνεις και στον Άσσο** Δίχως βιολί δίχως βιολί Δίχως βιολί δίχως βιολί***
-Μερικώς «εμπνευσμένο»/ανέμπνευστο, από την Μικρή Ασυμφωνία εις Α Μείζον-Κώστας Καρυωτάκης -Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα, πράγματα ή καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματική! - Οι βελόνες που αισθάνεστε είναι από τα νυστεράκια που ακονίζω στα δάχτυλά μου *Εδώ συμπληρώνετε ό,τι προαιρείσθε από ζωντανά-Σε μια κλίμακα από πετούμενα, ψάρια φτερωτά μέχρι όπου σας βγάλει... **Πρεβέζης ***Βόλι και βιτριόλι
